ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΤΖΟ: ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΦΑΙΔΡΑ

ΜΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Μια μέρα στη ζωή της Τζο κεφάλαιο Φαίδρα: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Η Τζο, μελαγχολική, ατίθαση και μόλις 15 χρονών, ονειρεύτηκε ότι έγινε νερό, αλλά δεν είναι βέβαιη. Μοιάζει χρυσή κοιτάζοντας το είδωλό της σε γυαλιστερό χαρτί, και κλαίει στο μάθημα ακούγοντας τη Φαίδρα να τραγουδά: φωνή αγγελική, νέα φίλη-πραγματική. Το βράδυ, λίγο πριν την ξανασυναντήσει, της λένε ένα ανέκδοτο που δεν καταλαβαίνει, αλλά μοιραία θα της αποκαλυφθεί. Είδαμε την ταινία της Ζακλίν Λέντζου στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Μια μέρα στη ζωή της Τζο κεφάλαιο Φαίδρα: Οι χαρακτήρες

Ο κεντρικός χαρακτήρας της ταινίας είναι η Τζο. Παιδί χωρισμένων γονιών, ζει με τη μητέρα της που είναι δασκάλα χορού. Η ζωή των δύο γυναικών έχει τις αναποδιές της που μεταφράζονται σε ήπιους καυγάδες. Η μητέρα της δείχνει τον υστερικό χαρακτήρα της και η Τζο, τελικά, αντιδρά ξεσπώντας στο αυτοκίνητο της μητέρας, όταν αυτή αρνιέται να την «πετάξει» στο Λύκειο. Με αυτό τον τρόπο η Ζακλίν Λέντζου ορίζει τον πυρήνα της αφήγησής της. Δύο συμπεριφορές που έρχονται σε αντιπαράθεση και εγγράφονται στο υστερικό πεδίο. Η Τζο δεν ακολουθεί την παράβαση της μητέρας.

Ο πατέρας είναι απών, εκτός από μια σκηνή προς το τέλος της ταινίας. Η σκηνοθέτης παίζει με το ύφος. Για παράδειγμα, η σκηνή που ο πατέρας συναντά την κόρη του μοιάζει σαν αυτός να τη φλερτάρει, η Τζο αρνείται να μπει στο αμάξι του, τελικά μπαίνει και την οδηγεί στο σχολείο της. Βλέπουμε τον χαρακτήρα του πατέρα που είναι σχετικά απόμακρος, δεν δημιουργεί όμως πρόβλημα στο ψυχικό κόσμο του παιδιού του. Ο λόγος είναι κομμάτια που συνυπάρχουν και συνδέονται, για να παράγουν νόημα, μόνο όταν πρέπει, όταν ο θεατής αρχίζει να αναρωτιέται για αυτά που συμβαίνουν. Όλη η ταινία ακολουθεί αυτή τη λογική.

Μια μέρα στη ζωή της Τζο κεφάλαιο Φαίδρα: Η συμμετοχή του θεατή

Η σκηνοθέτης θέλει, με αυτό τον τρόπο, να κάνει συμμέτοχο τον θεατή. Τόσο στον λόγο όσο και στα οπτικά μέρη ακολουθεί αυτή την αρχιτεκτονική. Ο θεατής παρακολουθεί και, από ένα σημείο και έπειτα, διαβάζει την ταινία, μπαίνει μέσα στο κείμενό της -εδώ η λέξη «κείμενο» θα πρέπει να εκληφθεί με τη σημασιολογική και τη σημειωτική της έννοια-, αφήνει τα αφηγηματικά στοιχεία να έρθουν σε επαφή με αυτά του ασυνειδήτου του. Έτσι δημιουργεί το δικό του κείμενο, άρα έχουμε μια πολυσημία του κειμένου, με τη δημιουργία πολλών κωδίκων, ανάλογα με τους θεατές που βλέπουν την ταινία. Όλο αυτό γίνεται in vivo, όσο η ταινία προβάλλεται.

Ένα αφηγηματικό κομμάτι της ταινίας έχει δύο διαφορετικές υποστάσεις: Η πρώτη είναι η σημασιολογική, το νόημα που προσφέρει, η δεύτερη είναι η σημειωτική, οι κώδικες, τα σημαίνοντα και σημαινόμενα, που παράγει μια άλλη σημειωτική συνάρτηση, ξεκινώντας από μια δεδομένη σειρά κωδίκων της ταινίας. Οι δύο αυτές υποστάσεις συναντιούνται, παράγουν νόημα, αποκλίνουν, για να δημιουργήσουν άλλες υποστάσεις και ξανασυναντιούνται, παράγοντας ένα άλλο νόημα. Με αυτόν τον τρόπο ο λόγος της ταινίας αναπτύσσεται σχεδόν βιωματικά. Για να γίνει αυτό όμως θα πρέπει ο θεατής να δώσει χώρο και χρόνο στην ταινία, να την προσέξει και, μετά, να κοινωνήσει το νόημά της.

Μια μέρα στη ζωή της Τζο κεφάλαιο Φαίδρα: Το αναφερόμενο

Είναι σαφές ότι η ταινία αναφέρεται στη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Ευφυώς η Ζακλίν Λέντζου δεν αναλώνεται σε μια ντοκιμαντερίστικη φόρμα. Βάζει την ψυχή της Τζο να συνομιλεί με δύο άλλες, να κατανοεί ότι έχει πεθάνει, να λυπάται και, τελικά, να βλέπει τους γονείς της να λυπούνται για την απώλειά της. Δεν πρόκειται για μια μεταφυσική φόρμα, αλλά για μια έκφραση της ψυχής που δεν καταλήγει σε μια μορφή μετεμψύχωσης, στην παραγωγή του λόγου από τα ζώντα πρόσωπα, αλλά υπονοεί τον λόγο που είναι καταγγελτικός, όσον αφορά στη βία των μπάτσων και, εμμέσως, στην άλογη βία που υπάρχει στην κοινωνία, σε διαφορετικά πεδία.

Είναι πολύ όμορφη η σκηνή με τη Φαίδρα, τη φίλη της που τραγουδά πολύ όμορφα. Μια φιλία που δεν εκχυδαΐζεται στην ερωτική φόρμα, ούτε υπάρχει η οργισμένη αντίδραση της Φαίδρας, μετά τον θάνατό της, άρα η βία σταματά στην επίθεση του μπάτσου, η αντίδραση θα είναι οι μαζικές διαδηλώσεις, άρα περνάμε από το ατομικό στο συλλογικό, όπως θα πρέπει να συμβαίνει πραγματικά στην κοινωνία που ζούμε. Μπορούμε, λοιπόν, να διαβάσουμε αυτό το κομμάτι της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας με διαφορετικό τρόπο.

Μια μέρα στη ζωή της Τζο κεφάλαιο Φαίδρα: Τα χαρακτηριστικά

Πολύ καλές οι ερμηνείες των ηθοποιών, ακολουθούν το καλό σενάριο και την καλή σκηνοθεσία, που υπογράφει, και στα δύο, η Ζακλίν Λέντζου. Η φωτογραφία ακολουθεί τους κινηματογραφικούς κανόνες, αναδεικνύοντας τα πρόσωπα και, κατά συνέπεια, τον λόγο τους. Το μοντάζ ακολουθεί τη σεναριακή και κυρίως σκηνοθετική λογική. Ενώνει τα μέρη παράγοντας ένα άλλο νόημα, ακολουθώντας τη θεωρία του Αϊζενστάιν, στο πέμπτο είδος του μοντάζ, στο ιδεολογικό, παράγοντας την ποιητική φόρμα, στην οποία αναφερθήκαμε. Η μουσική συνοδεύει τον λόγο, δεν επιβάλλει την παρουσία της, κάτι που θα κατέστρεφε το συνολικό αποτέλεσμα. Ο σκηνικός και ενδυματολογικός χώρος μας δείχνει το πραγματικό, λειτουργεί σα μια στάθμη για να ξεχωρίσουμε το πραγματολογικό από το φανταστικό που θα γίνει, στη συνέχεια, πραγματικό. Έρχεται με βραβεία από τα Φεστιβάλ Βενετίας και Βαλαντολίντ. Ραντεβού, λοιπόν, στις κινηματογραφικές αίθουσες.

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΤΖΟ: ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΦΑΙΔΡΑ

Σκηνοθεσία: Ζακλίν Λέντζου

Σενάριο: Ζακλίν Λέντζου

Ηθοποιοί: Εβίτα Ανδριοπούλου (Τζο), Ελένη Βεργέτη (Ελένη), Αναστασία Γουλιάμου (Φαίδρα), Έκτορας Λυγίζος (πατέρας της Τζο), Ιωσήφ Αλή (αγόρι), Στέργιος Μικρούτσικος (μηχανικός), Στέφανος Σουρράπας (Πέτρος)

Φωτογραφία: Grimm Vandekerckhove

Μοντάζ: Gabriel Gonzalez, Ζακλίν Λέντζου, Νίκος Βαβούρης

Μουσική: Colin Stetson

Ήχος: Δημήτρης Κανελλόπουλος, Λέανδρος Ντούνης, Jakob Spengemann, Lasse Kröger

Σκηνικά: Λώρα Άννα Λούκας

Κοστούμια: Εύα Γουλάκου

Παραγωγοί: Άνναμπελ Αρώνη, Ζακλίν Λέντζου, Ιωάννα Μπολομύτη, Arda Çiltepe, Steffen Goldkamp, Elli Papadiamanti, Andrea Queralt

Χώρα παραγωγής: Ελλάδα, Γερμανία, Γαλλία

Έτος παραγωγής: 2026

Είδος: τραγωδία

Γλώσσα: ελληνικά

Χρώμα: έγχρωμη

Διάρκεια: 90΄

Εταιρεία διανομής: Filmtrade, Tanweer

Για περισσότερα στοιχεία για τους συντελεστές και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της ταινίας δείτε εδώ.

Διαβάστε τις κριτικές ταινιών που έχουμε δημοσιεύσει

Wild horse nine

Μάχη

Αετοί της δημοκρατίας